Πώς επηρεάζουν οι αιχμές του σακχάρου στο αίμα το οξειδωτικό στρες και τη γήρανση;

Ακρόαση της σελίδας

Ουγγρικά Αγγλικά Ισπανικά

 

 

Πώς προκαλούν οξειδωτικό στρες οι αιχμές του σακχάρου στο αίμα;

Ταχεία εισροή γλυκόζης στα κύτταρα

Όταν το επίπεδο του σακχάρου στο αίμα ανεβαίνει απότομα (αιχμή σακχάρου), υπερβολική ποσότητα γλυκόζης εισέρχεται στα κύτταρα ταυτόχρονα. Τα μιτοχόνδρια μπορούν να μετατρέψουν σε ενέργεια μόνο όση γλυκόζη χρειάζεται το κύτταρο, η υπόλοιπη παραμένει ως περίσσεια.      1.

 

Δημιουργία ελεύθερων ριζών (ROS)

Κατά την επεξεργασία της πλεονάζουσας γλυκόζης, στα μιτοχόνδρια παράγεται μεγάλη ποσότητα ελεύθερων ριζών (δραστικές μορφές οξυγόνου, ROS). Αυτά τα μόρια μπορούν να βλάψουν τα κύτταρα, τις πρωτεΐνες, τα λιπίδια και το DNA.       1.       2.

 

Εξάντληση της αντιοξειδωτικής άμυνας

Εάν η ποσότητα των ελεύθερων ριζών υπερβεί την ικανότητα των αντιοξειδωτικών, ο οργανισμός περιέρχεται σε κατάσταση οξειδωτικού στρες, το οποίο μακροπρόθεσμα βλάπτει τα κύτταρα και τους ιστούς.       2.       3.

 

Η επίδραση του οξειδωτικού στρες στη γήρανση

Κυτταρική βλάβη και φλεγμονή

Το οξειδωτικό στρες προάγει τη χρόνια φλεγμονή, η οποία οδηγεί σε αργή βλάβη και απώλεια λειτουργικότητας των ιστών και των οργάνων.

Αυτή η διαδικασία συμβάλλει στη γήρανση, καθώς και στην ανάπτυξη πολλών ασθενειών, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτης και νευροεκφυλιστικές διαταραχές (π.χ. νόσος Αλτσχάιμερ).        1.        3.        4.

 

Γλυκοζυλίωση και γήρανση

Κατά τις αιχμές του σακχάρου, η γλυκόζη συνδέεται με τις πρωτεΐνες (γλυκοζυλίωση), γεγονός που οδηγεί στον σχηματισμό των λεγόμενων τελικών προϊόντων προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (AGEs).

Αυτές οι ουσίες επιταχύνουν τη γήρανση των κυττάρων, καταστρέφουν το κολλαγόνο (στο δέρμα, τις αρθρώσεις), προάγουν τη δημιουργία ρυτίδων και προκαλούν προβλήματα στα οστά και τις αρθρώσεις.        1.        4.

 

 

Δημιουργία ελεύθερων ριζών και οξειδωτικό στρες

Τα κύτταρά μας λειτουργούν απρόσκοπτα όταν η παρεχόμενη ποσότητα ενέργειας αντιστοιχεί στην ενέργεια που απαιτείται για τη λειτουργία τους.

Τα μιτοχόνδρια μπορούν να καταναλώσουν μόνο όση γλυκόζη χρειάζεται το κύτταρο με τη μορφή ενέργειας, τίποτα παραπάνω. (Η παραγόμενη ATP δεν μπορεί να αποθηκευτεί.)

Όταν η καμπύλη του σακχάρου μας ανεβαίνει, μεταφέρουμε τη γλυκόζη στα κύτταρά μας πολύ γρήγορα.

 

Η ταχύτητα μεταφοράς είναι το κρίσιμο σημείο

Η ταυτόχρονη μεταφορά πάρα πολλών μορίων γλυκόζης γίνεται πηγή προβλημάτων.

Ένα υγιές κύτταρο περιέχει χιλιάδες ενεργά μιτοχόνδρια, εκτός από πολλά άλλα συστατικά.

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη επιστημονική θεωρία, το λεγόμενο μοντέλο αλλοστατικού φορτίου, όταν τα μιτοχόνδριά μας πνίγονται από την περίσσεια γλυκόζης, απελευθερώνονται από τα κύτταρά μας μικρά μόρια, οι λεγόμενες ελεύθερες ρίζες, η παρουσία των οποίων έχει σοβαρές συνέπειες.

Το χρόνια αυξημένο επίπεδο γλυκόζης βλάπτει τόσο τα μιτοχόνδρια όσο και το μιτοχονδριακό DNA, παράγοντας τοξικά συστατικά που μπορούν να προάγουν τη συστηματική φλεγμονή, να αλλάξουν την έκφραση των γονιδίων και να επιταχύνουν τη γήρανση των κυττάρων.

Οι ελεύθερες ρίζες αποτελούν μεγάλο κίνδυνο, γιατί βλάπτουν οτιδήποτε προσκολλώνται.

Τυχαία σπάνε και τροποποιούν τον γενετικό μας κώδικα (DNA), δημιουργώντας μεταλλάξεις που ενεργοποιούν επιβλαβή γονίδια και μπορούν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη καρκίνου.

Τρυπούν τις μεμβράνες των κυττάρων μας, μετατρέποντας ένα σωστά λειτουργικό κύτταρο σε δυσλειτουργικό.

Υπό κανονικές συνθήκες ζούμε με μέτρια ποσότητα ελεύθερων ριζών στα κύτταρά μας, τις οποίες μπορούμε να διαχειριστούμε – αλλά σε περίπτωση επαναλαμβανόμενων και σημαντικών αιχμών γλυκόζης, η παραγόμενη ποσότητα γίνεται ανεξέλεγκτη.

Εάν υπάρχουν πάρα πολλές ελεύθερες ρίζες για εξουδετέρωση, ο οργανισμός μας περιέρχεται σε κατάσταση οξειδωτικού στρες.

Το οξειδωτικό στρες είναι η κινητήρια δύναμη των καρδιακών παθήσεων, του διαβήτη τύπου 2, της γνωστικής παρακμής και της γενικής γήρανσης.

Γλυκά

Η φρουκτόζη αυξάνει το οξειδωτικό στρες ακόμη περισσότερο από ό,τι η γλυκόζη από μόνη της.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι γλυκές τροφές (που περιέχουν φρουκτόζη) είναι από αυτή την άποψη χειρότερες από τις αμυλούχες τροφές (που δεν περιέχουν φρουκτόζη).

Επειδή είναι υπερφορτωμένα, τα μιτοχόνδριά μας δεν μπορούν να μετατρέψουν αποτελεσματικά τη γλυκόζη σε ενέργεια.

Παρέχουν λιγότερη ενέργεια από την απαιτούμενη, έτσι τα κύτταρα λιμοκτονούν, γεγονός που οδηγεί σε οργανική δυσλειτουργία.

Αυτό που βιώνουμε είναι ότι, παρόλο που τρεφόμαστε, υποφέρουμε από κόπωση. Είναι δύσκολο να σηκωθούμε το πρωί και δεν έχουμε ενέργεια καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Αυτό το συναίσθημα επιτείνεται από μια δεύτερη διαδικασία, η οποία ενεργοποιείται όταν βιώνουμε μια σημαντική αιχμή γλυκόζης.

Γλυκοζυλίωση και φλεγμονή

Μπορεί να ακούγεται εκπληκτικό, αλλά το σώμα μας εσωτερικά "ψήνεται" σιγά-σιγά, ή μάλλον "ροδίζει", ακριβώς όπως μια φέτα φρυγανισμένο ψωμί. Και εδώ δεν εννοούμε το μαύρισμα από τον ήλιο.

Από τη στιγμή της γέννησής μας, τα οστά μας αρχίζουν σιγά-σιγά να "ροδίζουν". Τα οστά των νεογνών είναι σχεδόν κάτασπρα, ενώ ενός 90χρονου είναι ήδη καφέ, και η μετάβαση είναι πολύ σταδιακή.

 

Γλυκοζυλίωση των οστών των πλευρών με την πάροδο του χρόνου

 

Το 1912, ένας Γάλλος χημικός, ο Louis-Camille Maillard, περιέγραψε την αντίδραση Maillard, η οποία αργότερα πήρε το όνομά του.

Παρατήρησε ότι όταν ένα μόριο γλυκόζης συναντά ένα άλλο μόριο (συχνά μια πρωτεΐνη), δημιουργείται μια αντίδραση (σύνδεση).

Λέμε ότι το άλλο μόριο γλυκοζυλιώνεται.

Το γλυκοζυλιωμένο μόριο δεν λειτουργεί πλέον όπως στην κατάσταση πριν από την αντίδραση, δηλαδή υφίσταται βλάβη.

Αυτή η διαδικασία είναι ένα φυσιολογικό και αναπόφευκτο μέρος της ζωής μας.

Αυτός είναι ένας από τους σημαντικούς λόγους για τους οποίους γερνάμε, τα όργανά μας σταδιακά καταρρέουν και τελικά πεθαίνουμε.

 

Δεν μπορούμε να σταματήσουμε αυτή τη διαδικασία, αλλά μπορούμε να την επιβραδύνουμε ή να την επιταχύνουμε

Όσο περισσότερη γλυκόζη εισάγουμε στον οργανισμό μας, τόσο πιο γρήγορα λαμβάνει χώρα η γλυκοζυλίωση.

Αν η αντίδραση έχει ολοκληρωθεί, το συγκεκριμένο μόριο παραμένει κατεστραμμένο για πάντα.

Δεν μπορούμε να επαναφέρουμε το ροδισμένο τοστ στο αρχικό του χρώμα...

Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες της γλυκοζυλίωσης είναι οι ρυτίδες, ο καταρράκτης, το μεγαλύτερο μέρος των καρδιακών παθήσεων και η νόσος Αλτσχάιμερ.

 

 

Η φρουκτόζη γλυκοζυλιώνει τα μόρια 10 φορές ταχύτερα από τη γλυκόζη, προκαλώντας έτσι ακόμη μεγαλύτερη βλάβη!

Γι' αυτό οι αιχμές του σακχάρου στο αίμα που προέρχονται από γλυκά τρόφιμα που περιέχουν φρουκτόζη (π.χ. μπισκότα, γλυκά) είναι πολύ πιο επιβλαβείς από τις αυξήσεις που προκύπτουν από την κατανάλωση αμυλούχων τροφίμων (που δεν περιέχουν φρουκτόζη, π.χ. ζυμαρικά, ρύζι).

 

Η παρουσία της γλυκόζης και η γλυκοζυλίωση είναι τόσο στενά συνδεδεμένες, που σε μια εξέταση γνωστή στους διαβητικούς, την εξέταση αιμοσφαιρίνης A1C (HbA1c), μετρούν στην πραγματικότητα το πόσο έχει γλυκοζυλιώσει η γλυκόζη τις πρωτεΐνες των ερυθρών αιμοσφαιρίων κατά τους τελευταίους τρεις μήνες.

Η μέση διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων είναι τρεις μήνες, αλλά από τη στιγμή της γλυκοζυλίωσης παραμένουν δεσμευμένα στο μόριο της γλυκόζης μέχρι το τέλος της ζωής τους.

Με άλλα λόγια, παίρνουμε μια εικόνα της μέσης κατανάλωσης ζάχαρης τους τρεις μήνες πριν από την εξέταση.

Όσο περισσότερη γλυκόζη κυκλοφορεί στον οργανισμό μας, τόσο συχνότερη είναι η αντίδραση Maillard και τόσο ταχύτερα γερνάμε.

Οι ελεύθερες ρίζες, το οξειδωτικό στρες και η γλυκοζυλίωση πυροδοτούν φλεγμονώδεις διεργασίες στο σώμα μας.

Η φλεγμονή είναι βασικά ένας χρήσιμος αμυντικός μηχανισμός ενάντια σε εισβολείς.

Η χρόνια, παρατεταμένη φλεγμονή όμως είναι επιβλαβής, επειδή στρέφεται ενάντια στον ίδιο μας τον οργανισμό.

Εξωτερικά μπορούμε να δούμε ερυθρότητα και πρήξιμο, αλλά εσωτερικά παρατηρείται βλάβη στους ιστούς και τα όργανα.

 

Βλάβη του DNA

Οι ελεύθερες ρίζες μπορούν να βλάψουν τυχαία το DNA, προκαλώντας μεταλλάξεις που μπορεί να συμβάλουν σε καρκινογενέσεις και στη γήρανση των κυττάρων.       1.       4.

 

Εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος

Το οξειδωτικό στρες μειώνει την αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος, καθιστώντας τον οργανισμό πιο ευάλωτο σε λοιμώξεις και άλλες ασθένειες.        4.

 

 

Σύνοψη

Γιατί είναι σημαντικό να αποφεύγουμε τις αιχμές του σακχάρου στο αίμα;

• Οι συχνές ή σημαντικές αιχμές του σακχάρου στο αίμα αυξάνουν το οξειδωτικό στρες, το οποίο επιταχύνει τη γήρανση των κυττάρων και των οργάνων.

 

• Το οξειδωτικό στρες και η γλυκοζυλίωση προκαλούν από κοινού χρόνια φλεγμονή, βλάβες στους ιστούς, ρυτίδες, προβλήματα στις αρθρώσεις και σοβαρότερες ασθένειες.

 

• Η διατήρηση σταθερών επιπέδων σακχάρου στο αίμα, η ισορροπημένη διατροφή και η τακτική άσκηση μπορούν να βοηθήσουν στην επιβράδυνση της διαδικασίας γήρανσης και στη μείωση του οξειδωτικού στρες.        1.        4.        3.

 

Κύριοι μηχανισμοί σε πίνακα