Μπες σε κέτωση!

Πώς να προσδιορίσετε την κατάσταση κέτωσης με συνεχή μετρητή γλυκόζης, χωρίς αιμοληψία

Η ουσία της διατροφικής κέτωσης είναι απλή: όταν ο οργανισμός δεν λαμβάνει αρκετή γλυκόζη, το ήπαρ παράγει κετονικά σώματα, κυρίως β-υδροξυβουτυρικό (BHB), από λιπαρά οξέα.

Το ερώτημα δεν είναι πώς λειτουργεί, αλλά πώς μπορεί κανείς να γνωρίζει αν αυτή η κατάσταση υφίσταται ήδη/ακόμα.

 

Η ακριβής μέτρηση και οι πρακτικοί περιορισμοί της

Ο ακριβής προσδιορισμός του επιπέδου των κετονών είναι δυνατός μέχρι σήμερα μόνο από τριχοειδικό αίμα.

Οι ζώνες που χρησιμοποιούνται στην κλινική πρακτική:

• 0,0 – 0,5 mmol/L: βασικό επίπεδο κετονών, δεν υπάρχει κέτωση

• 0,5 – 1,5 mmol/L: αργή καύση λίπους, έναρξη διατροφικής κέτωσης

• 1,5 – 3,0 mmol/L: μέτρια, βέλτιστη καύση λίπους

• 3,0 – 5,0 mmol/L: γρήγορη καύση λίπους

• Πάνω από 5,0 mmol/L: κέτωση λόγω ασιτίας, πάνω από 10 mmol/L κίνδυνος κετοξέωσης 

Η μέτρηση της BHB στο αίμα είναι ακριβής, αλλά δύσκολη. Απαιτεί τρύπημα στο δάχτυλο, ταινίες μέτρησης και πολλές μετρήσεις ημερησίως, γι' αυτό και λίγοι άνθρωποι την εκτελούν τακτικά στην καθημερινότητά τους.

Η ταινία μέτρησης ακετόνης στα ούρα καθυστερεί να δώσει ένδειξη κατά 12-24 ώρες, ενώ η μέτρηση της ακετόνης στην αναπνοή παρουσιάζει ατομικές αποκλίσεις.

Αντίθετα, ο συνεχή μετρητής γλυκόζης (CGM) είναι πλέον ευρέως διαθέσιμος, παρέχει δεδομένα ανά λεπτό και είναι μη επεμβατικός.

 

Δύο συσχετιζόμενες καμπύλες

Η φυσιολογία της νηστείας με νερό δίνει ένα καλά αναπαραγώγιμο μοτίβο.

Η πρώτη συσχέτιση είναι η χρονική αύξηση του επιπέδου των κετονών:

• 24 ώρες νηστείας: ∼1,0 mmol/L – ξεκίνησε η καύση λίπους

• 36 ώρες νηστείας: ∼2,0 mmol/L – βέλτιστη καύση λίπους

• 48 ώρες νηστείας: ∼3,0 mmol/L – γρήγορη καύση λίπους

 

Η δεύτερη συσχέτιση είναι η αντικατοπτρική κίνηση του σακχάρου στο αίμα και των κετονών εντός 72 ωρών. Καθώς το σάκχαρο στο αίμα μειώνεται, οι κετόνες αυξάνονται, καθώς το ίδιο ορμονικό περιβάλλον – χαμηλή ινσουλίνη, αυξημένη γλυκαγόνη – ρυθμίζει και τα δύο.

 

Μέσες τιμές σακχάρου αίματος και κετονών στη νηστεία με νερό

Αυτή η αντιστρόφως ανάλογη σχέση επιτρέπει την εκτίμηση.

Πώς μπορεί να εκτιμηθεί η κέτωση από τα δεδομένα CGM;

Ο πίνακας δεν ισχυρίζεται ότι η γλυκόζη ισούται με τις κετόνες. Δείχνει ποιο μοτίβο γλυκόζης συνδέεται με ποια ζώνη κετονών.

Η εκτίμηση βασίζεται σε τρεις παραμέτρους:

1. Μέσος όρος γλυκόζης νηστείας

Εάν για 3 συνεχόμενες ημέρες ο μέσος όρος νηστείας κυμαίνεται μεταξύ 4,0–5,5 mmol/L και δεν εμφανίζονται κορυφώσεις μετά το γεύμα πάνω από 5,5 mmol/L, αυτό αντιστοιχεί με μεγάλη πιθανότητα στη βέλτιστη ζώνη κετονών μεταξύ 1,5–3,0 mmol/L.

2. Μεταβλητότητα γλυκόζης

Σε κατάσταση κέτωσης, η ημερήσια μεταβλητότητα είναι χαμηλή. Ένας συντελεστής μεταβλητότητας (CV) κάτω από 15% και διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας κάτω από 0,3 mmol/L υποδηλώνουν την έναρξη της διατροφικής κέτωσης.

3. Ο κανόνας των 24–48 ωρών

Εάν μετά από 24 ώρες ο μέσος όρος πέσει κάτω από 4,5 mmol/L, η καύση λίπους έχει ξεκινήσει. Εάν μετά από 36 ώρες σταθεροποιηθεί κάτω από 4,2 mmol/L, μπορούμε να μιλάμε για βέλτιστη ζώνη, και αν μετά από 48 ώρες παραμείνει κάτω από 3,9 mmol/L χωρίς συμπτώματα, για γρήγορη καύση λίπους.

Στην πράξη λοιπόν, δεν απαιτείται εργαστηριακή ακρίβεια, αλλά ταξινόμηση σε ζώνες. Στο ερώτημα αν ο οργανισμός βρίσκεται σε κέτωση, η συνδυαστική αξιολόγηση της τάσης του CGM και του παραπάνω πίνακα είναι επαρκής.

 

Πότε δεν μπορεί να εφαρμοστεί η εκτίμηση;

Η σχέση γλυκόζης-κετονών δεν μπορεί να αξιολογηθεί σε περιπτώσεις διαβήτη τύπου 1, θεραπείας με αναστολείς SGLT2, εγκυμοσύνης ή ακραία υψηλής πρόσληψης πρωτεΐνης (>2,5 g/kg σωματικού βάρους). Σε αυτές τις περιπτώσεις, καθοριστική είναι αποκλειστικά η μέτρηση BHB στο αίμα.

 

Σύνοψη

Το ακριβές επίπεδο κετονών μπορεί να προσδιοριστεί μόνο από το αίμα, αλλά η ύπαρξη κέτωσης μπορεί να εκτιμηθεί από τα δεδομένα ενός συνεχούς μετρητή γλυκόζης, εάν είναι γνωστή η αντίστροφη δυναμική σακχάρου και κετονών 72 ωρών.

Τα επίπεδα γλυκόζης που αντιστοιχούν στις τιμές 1,0 mmol/L στις 24 ώρες, 2,0 mmol/L στις 36 ώρες και 3,0 mmol/L στις 48 ώρες παρέχουν ενδείξεις για το αν ο οργανισμός βρίσκεται στη ζώνη της βασικής, αργής, βέλτιστης ή γρήγορης καύσης λίπους.

Η διατήρηση της κατάστασης κέτωσης διευκολύνεται σημαντικά από τη χρήση αλλουλόζης.

Ο ουρανός και η κέτωση να είναι μαζί σου!

 

 

Το παρόν άρθρο έχει εκπαιδευτικό σκοπό και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή. Πριν από παρατεταμένη νηστεία ή διατροφικές αλλαγές, συνιστάται διαβούλευση με ειδικό.