Η σειρά κατανάλωσης των τροφών έχει σημαντική επίδραση στα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης μετά το γεύμα.

Alpana P. Shukla, Katalin E. Tamás, Radu G. Iliescu, Louis J. Aronne, 2015.

Πηγή: Diabetes Care

Η μεταγευματική υπεργλυκαιμία αποτελεί σημαντικό θεραπευτικό στόχο για τη βελτιστοποίηση του γλυκαιμικού ελέγχου και την άμβλυνση του προαθηρογόνου (παθολογικού) αγγειακού περιβάλλοντος που χαρακτηρίζει τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Τα υπάρχοντα στοιχεία υποδεικνύουν ότι η ποσότητα και το είδος των υδατανθράκων που καταναλώνονται επηρεάζουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, και ότι η συνολική ποσότητα των προσλαμβανόμενων υδατανθράκων αποτελεί τον κύριο προγνωστικό δείκτη της γλυκαιμικής απόκρισης (1).

Προγενέστερες μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση πρωτεΐνης ορού γάλακτος πριν από το γεύμα, καθώς και η τροποποίηση της σύστασης των μακροθρεπτικών συστατικών του γεύματος, μειώνουν τα μεταγευματικά επίπεδα γλυκόζης (2, 3, 4).

Ωστόσο, υπάρχουν περιορισμένα δεδομένα σχετικά με την επίδραση της σειράς λήψης της τροφής στη μεταγευματική γλυκαιμία σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (5).

Σε αυτή την πιλοτική μελέτη, εξετάσαμε την επίδραση της σειράς λήψης των τροφών – σε ένα τυπικό δυτικό γεύμα που περιλαμβάνει λαχανικά, πρωτεΐνη και υδατάνθρακες – στις διακυμάνσεις των επιπέδων γλυκόζης και ινσουλίνης μετά το γεύμα σε υπέρβαρους/παχύσαρκους ενήλικες με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Συνολικά 11 υποκείμενα που έπασχαν από σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και λάμβαναν μετφορμίνη (6 γυναίκες, 5 άνδρες) εξετάστηκαν σε μια μελέτη διασταύρωσης.

Η μέση ηλικία ήταν 54 ± 9 έτη και ο ΔΜΣ 32,9 ± 5.

Η μέση διάρκεια του διαβήτη ήταν 4,8 ± 2,4 έτη και το μέσο επίπεδο HbA1C ήταν 6,5 ± 0,7%.

Μετά από μια 12ωρη νυχτερινή νηστεία, τα υποκείμενα της μελέτης κατανάλωσαν ένα ισοθερμιδικό γεύμα (628 kcal: 55 g πρωτεΐνης, 68 g υδατανθράκων και 16 g λίπους) με την ίδια σύσταση, σε δύο διαφορετικές ημέρες, με διαφορά μιας εβδομάδας.

Κατά την πρώτη δοκιμασία, η σειρά λήψης ήταν υδατάνθρακες (ψωμί τσιαπάτα και χυμός πορτοκαλιού) και 15 λεπτά αργότερα πρωτεΐνη (ψητό στήθος κοτόπουλο χωρίς πέτσα) και λαχανικά (σαλάτα και σαλάτα ντομάτας με χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά ιταλική βινεγκρέτ και στον ατμό μπρόκολο με βούτυρο)· η σειρά λήψης αντιστράφηκε μια εβδομάδα αργότερα.

Στην αρχή της μελέτης (αμέσως πριν από το γεύμα), καθώς και 30, 60 και 120 λεπτά μετά την έναρξη του γεύματος, ελήφθησαν δείγματα αίματος για τη μέτρηση των επιπέδων γλυκόζης και ινσουλίνης.

Επίπεδα γλυκόζης

Το μέσο μεταγευματικό επίπεδο γλυκόζης μειώθηκε κατά 28,6%, 36,7% και 16,8% στα 30, 60 και 120 λεπτά.

Η αυξητική περιοχή κάτω από την καμπύλη (iAUC 0–120) ήταν 73% χαμηλότερη όταν καταναλώθηκαν πρώτα τα λαχανικά και η πρωτεΐνη πριν από τους υδατάνθρακες, σε σύγκριση με την αντίστροφη σειρά λήψης:

Επίπεδα ινσουλίνης

Τα μεταγευματικά επίπεδα ινσουλίνης στα 60 και 120 λεπτά, καθώς και η iAUC 0–120, ήταν επίσης σημαντικά χαμηλότερα όταν καταναλώθηκαν πρώτα η πρωτεΐνη και τα λαχανικά:

Στο γράφημα φαίνεται ότι το επίπεδο ινσουλίνης μετά το πρότυπο γεύματος όπου οι υδατάνθρακες καταναλώθηκαν τελευταίοι, είναι κατά μέσο όρο περίπου 40% χαμηλότερο σε σύγκριση με το πρότυπο όπου οι υδατάνθρακες καταναλώθηκαν πρώτοι στα συγκεκριμένα χρονικά σημεία.

Ο βαθμός της διαφοράς μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου:

• Στα 30 λεπτά περίπου 32% χαμηλότερο
• Στα 60 λεπτά περίπου 49% χαμηλότερο
• Στα 120 λεπτά περίπου 40% χαμηλότερο

Κατά τον υπολογισμό της αυξητικής περιοχής κάτω από την καμπύλη (iAUC 0–120) παρατηρείται σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο σειρών λήψης γεύματος.

Χρησιμοποιώντας τον κανόνα του τραπεζίου με βάση τις τιμές που διαβάστηκαν από το γράφημα:

• Υδατάνθρακες πρώτα: Η τιμή iAUC είναι 10 155
• Υδατάνθρακες τελευταίοι: Η τιμή iAUC είναι 5 190

Αυτό σημαίνει ότι ο χρονικός προγραμματισμός των υδατανθράκων στο τέλος του γεύματος μειώνει κατά περίπου 49% την μεταγευματική επιβάρυνση ινσουλίνης (iAUC) σε σύγκριση με την κατανάλωση υδατανθράκων πρώτα.

Συμπεράσματα

Σε αυτή την πιλοτική μελέτη δείξαμε ότι η χρονική σειρά λήψης υδατανθράκων κατά τη διάρκεια του γεύματος έχει σημαντική επίδραση στις διακυμάνσεις της γλυκόζης και της ινσουλίνης μετά το γεύμα.

Το μέγεθος της επίδρασης της σειράς λήψης τροφής στα επίπεδα γλυκόζης είναι συγκρίσιμο με αυτό που παρατηρήθηκε με φαρμακολογικούς παράγοντες που στοχεύουν τη μεταγευματική γλυκόζη.

Επιπλέον, οι μειωμένες διακυμάνσεις ινσουλίνης που παρατηρήθηκαν σε αυτό το πειραματικό περιβάλλον υποδηλώνουν ότι αυτό το πρότυπο γεύματος μπορεί να βελτιώσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη.

Ένας περιορισμός της μελέτης είναι ότι οι αποκρίσεις γλυκόζης και ινσουλίνης αναλύθηκαν μόνο έως 120 λεπτά μετά την κατανάλωση του γεύματος, καθώς η μελέτη αυτή σχεδιάστηκε για να ελέγξει τα επίπεδα μεταγευματικής γλυκόζης που μετρούνται στην πράξη από ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες παρακολούθησης μεγαλύτερης διάρκειας για την περιγραφή της συνολικής επίδρασης, συμπεριλαμβανομένων των καθυστερημένων επιδράσεων και των μηχανισμών της γλυκαιμικής επίδρασης της σειράς λήψης των τροφών.

Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές διατροφικές συμβουλές σχετικά με τον διαβήτη, οι οποίες είναι σε μεγάλο βαθμό περιοριστικές και επικεντρώνονται στο «πόσο» και στο «τι δεν πρέπει να τρώμε», αυτή η πειραματική μελέτη υποδηλώνει ότι η βελτίωση του γλυκαιμικού επιπέδου μπορεί να επιτευχθεί με τον βέλτιστο χρονικό προγραμματισμό της πρόσληψης υδατανθράκων κατά τη διάρκεια του γεύματος.

Βιβλιογραφικές αναφορές

1.) Sheard NF, Clark NG, Brand-Miller JC, και άλλοι.

Διαιτητικοί υδατάνθρακες (ποσότητα και είδος) στην πρόληψη και διαχείριση του διαβήτη: δήλωση της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρείας. Diabetes Care 2004;27:2266–2271

2.) Frid AH, Nilsson M, Holst JJ, Björck IM.

Η επίδραση του ορού γάλακτος στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και στην απόκριση ινσουλίνης σε σύνθετα γεύματα πρωινού και μεσημεριανού σε διαβητικούς τύπου 2.

Am J Clin Nutr 2005;82:69–75

3.) Nuttall FQ, Gannon MC.

Μεταβολική απόκριση ατόμων με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 σε δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες.

Nutr Metab (London) 2004.1.6

4.) Jakubowicz D, Froy O, Ahrén B., και άλλοι.

Επιδράσεις της προ-λήψης πρωτεΐνης ορού γάλακτος στην ινκρετίνη, την ινσουλινοτροπική δράση και τη μείωση της γλυκόζης στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή.

Diabetologia 2014;57:1807–1811

5.) Imai S, Kajiyama S.

Η δίαιτα με σειρά λήψης τροφής μείωσε τα επίπεδα μεταγευματικής γλυκόζης και γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης σε Ιάπωνες ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

J Rehabil Health Sci 2010;8:1–7