Μικροβίωμα

Ακρόαση σελίδας

Ουγγρικά Αγγλικά Ισπανικά

 

 

Τύποι μικροβιώματος - Ορισμός και παραδείγματα

 

1. Οι μικροοργανισμοί

Μικροσκοπικοί, αόρατοι στο γυμνό μάτι οργανισμοί, οι οποίοι βρίσκονται παντού.

Μπορούμε να τους βρούμε στο έδαφος, στον πυθμένα του ωκεανού, ακόμα και στα ανθρώπινα έντερα.

Συχνά συνδέουμε τα μικρόβια με επιβλαβείς οργανισμούς, όπως τα παθογόνα.

Πρόκειται για μικροοργανισμούς που προκαλούν ασθένειες σε ανθρώπους, ζώα, φυτά και άλλους οργανισμούς.

Ωστόσο, ακόμη και σε αυτούς τους μεγαλύτερους οργανισμούς, υπάρχουν μικροοργανισμοί που είναι απαραίτητοι για τη ζωή και την ευεξία.

 

2. Τι είναι το μικροβίωμα;

Το μικροβίωμα αναφέρεται σε μια κοινότητα μικροοργανισμών που καταλαμβάνουν έναν καθορισμένο βιότοπο.

Όταν μιλάμε για το μικροβίωμα, δεν πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μόνο τα είδη των μικροοργανισμών, αλλά και τη δραστηριότητά τους.

Αυτό αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και με το περιβάλλον που τους περιβάλλει.

Με αυτόν τον τρόπο, το μικροβίωμα είναι ένα δυναμικό μικροοικοσύστημα που περιλαμβάνει τα διαφορετικά γονιδιώματα και μεταβολίτες της μικροβιακής κοινότητας, καθώς και τις επικρατούσες περιβαλλοντικές συνθήκες στις οποίες εκτίθενται.

Είναι ενσωματωμένο σε πολύπλοκα μακροοικοσυστήματα, όπως για παράδειγμα στους ανθρώπους.

Συχνά αναφερόμαστε στο μικροβίωμα του εντέρου ως το μικροβίωμα του ανθρώπινου εντέρου.

Αυτό το μικροοικοσύστημα του εντέρου αποτελεί μέρος του ευρύτερου οικοσυστήματος του σώματος.

3. Τι είναι η μικροβίωτα;

Η μικροβίωτα είναι ένας παρόμοιος όρος, αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με το μικροβίωμα.

Η μικροβίωτα είναι το σύνολο των μικροοργανισμών, όπως βακτήρια, αρχαιοβακτήρια, μονοκύτταρα φύκια ή μύκητες, που ζουν σε ένα δεδομένο περιβάλλον.

Η διαφορά μεταξύ μικροβίωτας και μικροβιώματος είναι ότι ο δεύτερος όρος λαμβάνει υπόψη τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των οργανισμών και του περιβάλλοντος, δηλαδή το μικροβίωμα περιλαμβάνει τη μικροβίωτα και τη δραστηριότητά της.

4. Το ανθρώπινο μικροβίωμα

Το ανθρώπινο μικροβίωμα διαφέρει από άτομο σε άτομο.

Οι βακτηριακές κοινότητες εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, όπως η υγρασία, η θερμοκρασία και τα θρεπτικά συστατικά που καθορίζουν την επιβίωσή τους.

Ομοίως, ο βακτηριακός αποικισμός συμβαίνει καθ' όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός ατόμου.

Οι κοινότητες που υπάρχουν σε ένα νεογέννητο δεν θα είναι οι ίδιες με εκείνες ενός ενήλικα, λόγω της διαφοράς στην ηλικία, τη διατροφή, την ορμονική ανάπτυξη, τη σεξουαλική ωριμότητα και πολλούς άλλους παράγοντες.

Το μικροβίωμα μπορεί να μεταβληθεί από τη χρήση φαρμάκων (π.χ. αντιβιοτικά), αλλαγές στη διατροφή, το στρες και πολλούς άλλους παράγοντες.

Υπάρχουν ασθένειες που μπορεί να προκύψουν από την ανισορροπία του μικροβιώματος.

Τέτοιες είναι για παράδειγμα ο διαβήτης, οι αλλεργίες, οι γαστρεντερολογικές παθήσεις, η αρθρίτιδα, ακόμα και ο καρκίνος.

Ορισμένες λειτουργίες του μικροβιώματος στον ανθρώπινο οργανισμό είναι οι εξής:

• Πέψη

Τα βακτήρια που υπάρχουν στο μικροβίωμα του εντέρου βοηθούν στη διάσπαση σύνθετων υδατανθράκων που βρίσκονται στα κυτταρικά τοιχώματα των φυτών, όπως η κυτταρίνη, η ημικυτταρίνη και η πηκτίνη. Επομένως, μπορούν να προάγουν την πέψη.

• Ανοσοποιητικό σύστημα

Τα βακτήρια μπορούν να σηματοδοτήσουν στα λεμφοκύτταρα ποια κύτταρα είναι χρήσιμα και ποια επιβλαβή (αντιγόνα). Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να καθορίσουν ποιο από αυτά θα είναι κυρίαρχο στο συγκεκριμένο περιβάλλον.

• Προστασία από παθογόνα

Τα βακτήρια που υπάρχουν στο μικροβίωμα του δέρματος, της στοματικής κοιλότητας, του αναπνευστικού και του κόλπου προστατεύουν τους βλεννογόνους ως φυσικοί και χημικοί φραγμοί από τον πολλαπλασιασμό παθογόνων μικροοργανισμών.

 

5. Μικροβίωμα εδάφους και φυτών

Ένα παράδειγμα τύπου μικροβιώματος είναι το μικροβίωμα της ριζόσφαιρας.

Ο ορισμός της ριζόσφαιρας είναι το τμήμα του εδάφους που βρίσκεται στο άμεσο περιβάλλον των ριζών του φυτού.

Σε αυτήν την περιοχή συμβαίνουν πολλές αλληλεπιδράσεις της μικροβίωτας του εδάφους.

 

Ένα άλλο παράδειγμα είναι η φυλλόσφαιρα.

Εδώ αναπτύσσονται και αλληλεπιδρούν κοινότητες μικροοργανισμών, όπως βακτήρια και μύκητες, στην υπέργεια επιφάνεια του φυτού.

Παραδείγματα τέτοιων φυτικών μικροβιωμάτων μπορεί να επιτελούν τις εξής λειτουργίες:

• Κύκλος θρεπτικών συστατικών

Μέσω διαδικασιών όπως η ανοργανοποίηση, η ακινητοποίηση και η διάλυση, οι μικροοργανισμοί παρέχουν θρεπτικά συστατικά που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα φυτά.

• Ανάπτυξη φυτών

Οι μικροοργανισμοί παράγουν ουσίες όπως οι γιβερελίνες και οι αυξίνες, οι οποίες διεγείρουν την ανάπτυξη των φυτών.

• Προστασία

Η μικροβιακή κοινότητα προστατεύει τις ρίζες των φυτών από παθογόνα παράγοντας αντιβιοτικά, ενώ μπορεί επίσης να αποτοξινώσει ορισμένες τοξικές ουσίες που εκκρίνονται από τα φυτά, οι οποίες μπορεί να είναι επιβλαβείς για άλλους οργανισμούς.

• Συμβίωση

Οι μικροοργανισμοί μπορούν να αναπτύξουν αμοιβαίες συμβιωτικές σχέσεις με τα φυτά, προάγοντας την ανάπτυξη και την εξέλιξή τους.

• Αποκατάσταση

Για παράδειγμα, τα μικροβιώματα που βρίσκονται στο έδαφος και σε σχέση με τα φυτά μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση μολυσμένων εδαφών και υδάτων, βελτιώνοντας την ποιότητά τους κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

 

6. Θαλάσσιο μικροβίωμα

Στους ωκεανούς ζει μια μεγάλη ποικιλία μικροοργανισμών, οι οποίοι συνδέονται με διαφορετικούς ξενιστές. Κατά τη διαδικασία αυτή, σχηματίζουν διαφορετικά μικροβιώματα.

Η παρουσία μικροβιωμάτων εκτείνεται από ασπόνδυλα ζώα, όπως τα θαλάσσια σφουγγάρια, έως μεγάλα σπονδυλωτά, όπως οι καρχαρίες.

Παρουσιάζουμε ορισμένα παραδείγματα μικροβιωμάτων στα υδάτινα οικοσυστήματα και τις λειτουργίες τους:

• Κύκλος και αποθήκευση θρεπτικών συστατικών

Οι έρευνες δείχνουν ότι τα μικροβιώματα των θαλάσσιων σφουγγαριών συμβάλλουν στον κύκλο θρεπτικών συστατικών, όπως το άζωτο, στους ωκεανούς.

Αυτοί και άλλοι οργανισμοί μπορούν επίσης να αποθηκεύουν θρεπτικά συστατικά, όπως ο φώσφορος, με τη μορφή φωσφορικών αλάτων.

Επιτελούν επίσης μια άλλη βασική λειτουργία, που περιλαμβάνει τη μετατροπή του διαλυμένου άνθρακα που εκπέμπεται από άλλους οργανισμούς σε οργανικό άνθρακα, ο οποίος παραμένει διαθέσιμος για τους ετερότροφους οργανισμούς.

• Άμυνα

Σε διάφορους θαλάσσιους οργανισμούς, όπως τα κοράλλια, στα επιφανειακά τους στρώματα ζουν βακτήρια που παράγουν αντιβακτηριακές ενώσεις. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύουν από πιθανές μολύνσεις.

Στην περίπτωση των κητωδών, όπως οι όρκες, το μικροβίωμα που βρίσκεται στο δέρμα τους λειτουργεί ως φυσικός φραγμός προστατεύοντας το ζώο από το εξωτερικό περιβάλλον.

Αυτό αποτελεί δείκτη όχι μόνο της υγείας του ζώου, αλλά και της υγείας του περιβάλλοντος.

 

 

Σε αυτό το άρθρο μπορέσαμε να μιλήσουμε μόνο γενικά για τα μικροβιώματα.

Αν όμως καταφέραμε να κεντρίσουμε το ενδιαφέρον σας, αυτό το έργο ασχολείται αναλυτικά με το ανθρώπινο μικροβίωμα: Το παράδοξο της μακροζωίας.

Αν διαβάσετε μόνο ένα βιβλίο για την υγιεινή διατροφή, ας είναι αυτό!

 

 

Δίαιτες, μικροβίωμα, διαβήτης

Podcast (απόσπασμα)

Πλήρες